توصیف اختراع


در این مقاله قصد داریم تا به توصیف اختراع با جزییات کامل و جامع بپردازیم. همان طور که می دانید هنگامی که برای ثبت اختراع در سامانه اداره مالکیت معنوی اقدام می نمایید ، لازم است تا به توصیف اختراع خود بپردازید.

حق اختراع یک قرارداد دو جانبه است که از طرف دولت و قوه حاکمه با مخترع بسته می شود.

و دولت به مخترع در قبال افشای جزئیات اختراع و کمکی که به توسعه صنعتی و تکنولوژی آن کشور می نماید یک حق انحصاری غالباً 20 ساله برای وی قائل می شود.

و برای تحقق این عقد دو جانبه متقاضی باید با ذکر جزئیات اختراع خود را توصیف و افشا نماید.

تا هر شخصی که در همان رشته فنی مهارت دارد بتواند آنرا بازسازی کند و اختراع را طبق توصیف و نقشه آن بدون هیچ تلاش اختراعی یا نوآورانه اجرا کند.

اگر چنین نباشد ، اختراع ممکن است ثبت نشود یا اگر در دادگاه دعوی مطرح شود ممکن است باطل شود.


شرایط لازم برای توصیف اختراع :


۱. توصیف اختراع باید به صورت صریح و گویا ،اختراع را افشا کند تا شرط توانمندسازی (ENABLING)، ساخت و تولید اختراع توسط شخصی که مهارت فنی عادی در آن رشته را دارد فراهم گردد.

و توسط اشخاص دارای مهارت عادی تکنیکی ادعاهای اختراع را درک نماید و بدون تجربه و تخصص زیاد (EXTRA EXPERIECE) آن را دوباره سازی (پیاده سازی) نماید.

۲. متقاضی در توصیف اختراع خود چگونگی ساخت اختراع و کابردها و مزایای آنرا ذکر می کند.

ولیکن در تنظیم و تنسیق توصیف اختراع و سایر ضمائم اظهارنامه، کشورها سعی می کنند حتی الامکان ازنظر شکلی قواعد خود را با هم یکسان نمایند.

و درخصوص توصیف اختراع یک سری معیارهای مشترک برای تنظیم آن درنظر گرفته اند که به تفصیل با توجه به آیین نامه اجرایی قانون1386به بیان آن می پردازیم.


موارد لازم برای توصیف اختراع :


برای ارائه شرح و توصیف موضوع اختراع لازم است که 9 بند توضیح داده شده در قسمت ذیل را بند بند با ذکر هر تیتر و توضیحات مربوطه که به صورت صریح و با جزییات کامل می باشد را در قالب فایل word یا pdf در قسمت ضمائم پیوست نمائید.

ماده 10 آئین نامه اجرایی قانون ثبت اختراعات، طرح صنعتی و علائم تجاری مصوب 1386 درخصوص نحوه تنظیم توصیف اختراع مقرر می دارد ؛

توصیف اختراع باید صریح و همراه با جزئیات کامل و مشتمل بر نکات زیر باشد:


الف- عنوان اختراع در توصیف اختراع باید به گونه ای مطرح شود که نکته نو آورانه و فن نوآورانه را داشته باشد.


در پیاده سازی و تنظیم توصیف نخست عنوان اختراع که ترجیحاً بین 3 تا 10 کلمه است باید در مبدأ توصیف اختراع ذکر شود .

و غالباً این عنوان عیناً همان عنوان مندرج در اظهارنامه اختراع است .

و ترجیحا” از کلماتی مانند” بهتر “و “نوین” و “جدید” استفاده نشود.

و همچنین می بایست عنوان لاتین اختراع در این قسمت نیز ذکر گردد.


ب- زمینه فنی اختراع مربوط (BACKGROUND OF ART) یا THE INVENTION) FILED OF)؛


اختراعات اعم از اینکه مربوط به فرآیند یا فرآورده باشد نوآوری تکنیکی و زمینه فنی آن ممکن است یکی از شاخه های علم مانند مکانیک، الکترونیک ،شیمی، متالوژی، برق، سلاحها، فیزیک، بیوتکنولوژی، مواد زیستی، شیمی آلی، فناوری اطلاعات کشاورزی و …. باشند که مخترع باید در ابتدا زمینه فنی اختراع مربوط را بیان نماید.


ج- مشکل فنی و بیان اهداف اختراع در توصیف اختراع:


به طور کلی اختراع به معنی ارائه راه حل نو آورانه برای حل یک مشکل فنی در صنعت است که در قالب فرآیند یا فرآورده متجلی می شود.

و متقاضی در وهله اول باید بیان نماید که پس از تفکر و تدبر به یک مشکل فنی در رشته ای از صنعت پی برده است.

و برای حل آن مشکل فنی راه حل نوآورانه ای ارائه نموده تا به ذهن مخاطب و کارشناس بررسی کننده اختراع این موضوع کلید بخورد که اختراع محقق شده است.

و موضوع ادعایی درصورت تحقق سایر شرایط می تواند اختراع محسوب شود.

لذا متقاضی باید ابتدا مشکل فنی موجود در صنعت و اهداف خود از اختراع موردنظر را بیان کند تا قابلیت اختراعی بودن موضوع محقق شود.


د- شرح وضعیت دانش فنی پیشین در توصیف اختراع :


به طور کلی مخترع شخصی است که از دانش های مختلفی که در جامعه وارد حوزه قلمرو عمومی مالکیت شده است استفاده نموده و با این دانش پایه زمینه ایجاد و خلق اختراعات و فناوریهای نو را فراهم می آورد.

بدین ترتیب متقاضی باید دانش فنی پیشین و سابقه پیشرفت هایی که در رابطه با اختراع ادعایی وجود دارد را بیان نماید.

به نحوی که برای درک و جدید بودن اختراع کفایت کند.

پر واضح است که بیان عملکردهای مختلف دانش فنی پیشین و ارزیابی و سنجش آن می تواند به نوعی مبین و روشنگر دانش گذشته باشد.

و با بررسی دانش موجود به نوآور بودن اختراع پی برد.

به طور کلی بیان دانش فنی پیشین برای احراز گام ابتکاری الزامی است و گستره دانش فنی پیشین شامل اطلاعات عمومی و اسناد مکتوب و غیرمکتوب به زبانهای مختلف می تواند باشد .

متقاضی برای دستیابی به دانش پیشین می تواند در سایت های مربوطه جستجو نموده و یا در سایت روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران به سابقه یابی تکنیک خود در اختراعات ثبت شده بپردازد.

همچنین برای سابقه یابی در سطح بین المللی لازم است تکنیک کاری یا کلمات کلیدی در خصوص ادعای خود را به انگلیسی در http://www.google.com/patents جستجو کرده و سوابق ثبتی در سطح بین المللی را پیدا کرده و بررسی های به عمل آمده را در این قسمت ذکر نمائید.


ه- ارائه راه حل برای مشکل فنی موجود در توصیف اختراع همراه با شرح دقیق و کافی و یکپارچه اختراع:


در توصیف اختراع ،مخترع باید به طور روشن و گویا دانش موجود خود را افشا نماید.

و به گونه ای دانش موجود خود را تشریح کند که هرکس دارای مهارت فنی عادی، بدون ابتکار خاصی، قادر باشد با بازخوانی شرح موجود اختراع مورد نظر را بسازد.

این شرح اختراع باید دقیق و کافی و بطور یکپارچه بیان شود تا افشا کافی و مؤثر و شرط ساخت اختراع (ENABLING) به طور کامل محقق شود وبیان دانش موجود وارایه راه حل برای مشکل فنی موجود باید بطور مؤثر و کافی تشریح و توصیف شود.


و- توضیح اشکال، نقشه ها، نمودارها در توصیف اختراع درصورت وجود:


به نحوی که یک متخصص در آن زمینه بتواند اختراع را درک و ارتباط اجزای آن را دریابد ارجاع به شماره هایی که برای بیان ویژگی های اختراع در نقشه آمده است الزامی است.

برای درک بهتر اختراع درصورتی که اشکال یا نقشه یا نمودارهایی لازم باشد متقاضی باید آنرا به نحوی که یک متخصص در آن زمینه قادر باشد آنرا دریابد ترسیم و تنظیم نماید.

و تعبیه این بند نیز به نوعی در راستای افشای کامل و مؤثر اختراع است.

لازم به ذکر است نقشه ها و نمودار باید توسط نرم افزار های مربوطه ترسیم شوند و فایل آن ها به صورت pdf یا word یا Image ارائه گردد. به عنوان مثال نقشه های مدار با نرم افزار Protel و یا PCB ارائه گردد.

اگر موضوع مورد ادعای اختراع دستگاه یا یک وسیله باشد نقشه می بایست جزئیات فنی آن را به صورت خلاصه و بصری نمایش دهد.

می توانید از نرم افزار های نقشه کشی صنعتی همانند AutoCAD و 3DMax یا spss و … جهت تهیه نقشه استفاده نمایید.

اگر موضوع مورد ادعای اختراع یک فرآیند یا الگوریتم صنعتی باشد مراحل فرآیند را به صورت بلوک دیاگرام به عنوان نقشه ارائه دهید.

و همچنین اگر موضوع مورد ادعای اختراع سنتز شیمیایی باشد فرمولاسیون (ترکیبات با ذکر نسبت مواد ترکیبی) را به عنوان نقشه ارائه دهید.


ز- بیان واضح و دقیق مزایای اختراع در توصیف اختراع؛


از مقایسه دانش فنی و راه حل های پیشین برای حل مشکل فنی با دانش و راه حل های ابداعی موجود مزایای اختراع قابل استخراج و فهم خواهد بود.

و بیان مزایای اختراع و تشریح آن سرمایه گذاران و تولیدکنندگان و صنعتگران را فرصت خواهد داد تا تکنولوژی مورد ادعا را ارزیابی نموده، و درصد توفیق آن در بازار کسب و کار را بیشتر درک نمایند.


ح- توضیح حداقل یک روش اجرایی برای به کارگیری اختراع؛


در برخی از قوانین ملی کشورها علاوه بر بیان و توصیف کامل اختراع برای افشای مؤثر اختراع متقاضی باید بهترین روش اجرایی اختراع را نیز توصیف نماید.

و در آئین نامه به جای بهترین روش اجرایی عبارت حداقل یک روش اجرایی برای بکارگیری اختراع بکار رفته است که متقاضی باید آنرا توضیح دهد.


ت- ذکر صریح کاربرد صنعتی اختراع درصورتی که ماهیت اختراع گویای این امر نباشد؛


کاربرد یا کاربردهای صنعتی اختراع درصورتی که ماهیت اختراع گویای این امر نباشد باید ذکر شود.

و درصورت عدم ذکر صریح کاربرد صنعتی در این قسمت و عدم کفایت و گویا بودن این امر در اختراع می تواند زمینه استفاده یا سوء استفاده از این حق را در آینده برای افراد سود جو و رقبا فراهم آورد.