طرح رجیستری تبلت


در این مقاله قصد داریم تا به بیان جزییات طرح رجیستری تبلت بپردازیم. طرحی که چند سال است در کنار طرح رجیستری موبایل مطرح شده اما اجرایی نشده است.

بر اساس بند ح تبصره ۸ قانون بودجه ۱۴۰۰، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را موظف کردند تا «کلیه تبلت‌ها، ساعت‌های هوشمند، بارکد‌خوان‌ها و مبدل ارتباطات ثابت به سیار وارداتی و تولید داخل» را در سامانه هوشمند مدیریت تجهیزات سامانه‌ای (همتا) ثبت نمایند.

بر این اساس، طرح رجیستری موبایل که از سال ۱۳۹۶ آغاز شده بود، می‌بایست تکمیل شود و دیگر تجهیزات دارای سیم‌کارت‌ مانند تبلت‌ها نیز بایستی تحت پوشش طرح رجیستری تبلت قرار گیرند.

گفتنی است که بر اساس آمار ارائه شده توسط کارشناسان سامانه همتا در سال ۱۳۹۹ از حدود ۲ میلیون دستگاه تبلت وارد شده به کشور، ۹۸ درصد آن قاچاق بوده است. بنا بر تخمین برخی فعالان صنفی، ارزش بازار تبلت در ایران بیش از ۳۰۰ میلیون دلار است.

حمیدرضا دهقانی‌نیا، مدیرکل نظارت بر سامانه‌های الکترونیک ستاد مبارزه با قاچاق کالا و قاچاق ارز معتقد است که به دلیل قاچاق تجهیزات دارای سیمکارت مانند تبلت‌ها، در حدود ۵۰۰ میلیارد تومان از درآمد‌های دولتی به دلیل عدم پرداخت حقوق ورودی از دست می‌رود؛ در حالیکه به راحتی با زیرساخت موجود می‌توان این حجم قاچاق را به صفر رساند. تکرار شده است.


دستاوردهای طرح رجیستری موبایل


بنا به گفته سخنگوی ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، طرح رجیستری موبایل در سالهای گذشته دستاوردهای مطلوبی داشته است. برخی از این دستاوردها عبارتند از :

  • کاهش 3 /6 میلیارد دلاری قاچاق طی 3 سال اجرای طرح و کمک به ثبات نرخ ارز با کاهش تقاضا در بازار آزاد،
  • جلوگیری از ورود کالای بی‌کیفیت و غیر استاندارد با توجه به انجام تست‌های سلامت برای ورود کالا
  • و همچنین اعتبار بیشتر گارانتی به دلیل حذف گارانتی‌های تقلبی
  • و امکان استعلام مدت گارانتی و ارائه اطلاعات مربوط به واردکننده کالا به مصرف‌کننده از طریق کد دستوری #7777*

گام دوم طرح رجیستری شامل چه دستگاههایی است؟


دهقانی‌نیا در خصوص آغاز گام دوم طرح رجیستری تبلت گفت: در این مرحله با توجه به بند ح تبصره 8 قانون بودجه 1400 و وظایف قانونی دستگاه‌ها طبق ماده 11 آیین‌نامه اجرایی ماده 13 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز طرح رجیستری برای چهار موبایل واره داری سیم‌کارت شامل تبلت، ساعت هوشمند، بارکد اسکنر و مبدل تلفن ثابت به سیار اجرا می‌شود.

وی با بیان اینکه برای دستگاه‌هایی که به صورت تجاری وارد کشور می‌شوند زیرساخت لازم برای اظهار شناسه IMEI از سال 97 فراهم بوده است افزود: اخذ شناسه IMEI دستگاه‌هایی که به صورت همراه مسافر وارد می‌شوند بر اساس بخشنامه اداره کل دفتر واردات گمرک به گمرکات اجرایی در تاریخ 5 خرداد 1400 امکان‌پذیر شده است.

بر اساس تصمیم نمایندگان تام‌الاختیار دستگاه‌های مرتبط با طرح رجیستری مبنی بر تعیین جدول زمانبندی طرح رجیستری تبلت و سایر دستگاههای سیم کارت خور، حداکثر تا تاریخ 19 خردادماه 1400، اعلام زمان اعمال قواعد رجیستری طی روزهای آتی توسط سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی اعلام خواهد شد.

سخنگوی ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز با بیان اینکه هم‌اکنون اجرای این طرح بیش از 2 ماه تأخیر دارد تصریح کرد: بر اساس قانون بودجه باید این طرح از ابتدای سال آغاز می‌شد؛ از این رو انتظار داریم سازمان مذکور هر چه سریع‌تر جدول زمانی رجیستر موبایل‌واره‌ها را اعلام کند.

وی با تأکید بر اینکه همه تجهیزات از تاریخ اعلامی مشمول اعمال قواعد رجیستری خواهند شد هشدار داد: کاربران تجهیزات دارای سیم‌کارت در اسرع وقت ضمن قراردادن سیمکارت بر روی دستگاه و روشن کردن آن نسبت به گرفتن سرویس اطمینان حاصل کنند.

دهقانی‌نیا در خصوص خرید این گونه تجهیزات گفت: خریداران از هم‌اکنون نسبت به استعلام اصالت تجهیزات از طریق کد دستوری #7777* اقدام و در صورت قانونی بودن دستگاه اقدام به خرید نمایند.

سخنگوی ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز افزود: هدف از اجرای این طرح پیشگیری از سوء استفاده، شفاف‌سازی فضا و قطع زنجیره قاچاق است.


علت تاخیر در توسعه طرح رجیستری برای تبلت‌ها و ساعت‌های هوشمند چیست؟


حسین فلاح جوشقانی، معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در ۱۵ اردیبشهت‌ماه سال گذشته گفته بود که طرح رجیستری تبلت‌ و سایر دستگاههای سیم‌کارت‌خور بطور رسمی راه افتاده است.

به گفته وی هر کالای سیمکارت‌خور وارداتی، مشمول طرح رجیستری است و خریداران کالا‌های سیم‌کارت‌خور مانند تبلت باید در زمان خرید کدشناسه کالا (IMEI) و کد فعال‌سازی کالا را در سامانه همتا (۷۷۷۷) ثبت کنند تا کالا در شبکه شناسایی و رجیستر شود. البته با وجود گذشت یک سال از این اظهارت، این طرح هنوز اجرایی نشده است.

پیگیری‌ها نشان می‌دهد که عدم تکمیل طرح رجیستری و توسعه آن به کلیه تجهیزات دارای سیم‌کارت به برخی مقاومت‌ها و کم‌کاری‌ها در سال‌های گذشته برمی‌گردد. به طور معمول شروع هر فعالیتی برای کاهش قاچاق و ساماندهی بازار کالا‌ها با مقاومت‌هایی رو‌برو می‌شود.

به عنوان مثال طرح رجیستری برای اولین بار در سال ۱۳۸۵ مطرح شد، اما این تجربه به دلیل برخی از مقاومت‌ها توسط فعالان صنفی و کم‌کاری برخی مسئولان وزارت ارتباطات و گمرک، در کمتر از ۱۲ ماه (در سال ۸۶) متوقف شد.

با وجود اینکه حدود دو ماه از مصوبه مجلس مبنی بر مشمولیت تجهیزات دارای سیم‌کارت در طرح رجیستری می‌گذرد، به دلیل عدم همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط اجرای این قانون در هاله‌ای از ابهام است.

بنابر شواهد موجود برخی از مسئولان دولتی معتقدند که با وجود فراهم بودن تمام امکانات فنی برای تکمیل طرح رجیستری و تاکید قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز در مورد اجرای کامل طرح رجیستری، به دلیل برخی ملاحظات در حوزه بازار موبایل و تبلت، اجرای این طرح تاکنون به تعویق افتاده است.


آیا رجیستری تبلت باعث گرانی تبلت و تجهیزات دارای سیم‌کارت می‌شود؟


با اجرای طرح رجیستری تبلت و دیگر تجهیزات دارای سیمکارت، اپراتورها و سرویس‌های مخابراتی تنها به تبلت‌هایی که به صورت قانونی وارد کشور می‌شوند، خدمات ارائه خواهند داد.

یعنی شناسه (IMEI) تبلت‌‎ها و دیگر تجهیزات دارای سیمکارت در سامانه‌ «همتا» ثبت شده و خریدار کالا تنها پس از فعال‌سازی می‌تواند از خدمات ارتباطی مانند تماس و اینترنت همراه استفاده کنند.

به گفته سید مهدی میرمهدی، رئیس وقت اتحادیه فناوران رایانه تهران، هیچ ارتباطی بین گرانی گوشی و طرح رجیستری وجود نداشته و نباید داشته باشد.

بر این اساس در گذشته گوشی‌هایی که به صورت قاچاق وارد کشور می‌شدند، کمی ارزانتر از گوشی‌های قانونی و قیمت مصوب به فروش می رسیدند. اما به دلیل نپرداختن هزینه‌های گمرک و واردات، این سود نصیب قاچاقچیان شده و نفعی برای خریداران کالا نداشته است.

به نظر می‌رسد که برخی از فعالان بازار قاچاق موبایل و تجهیزات سیم‌کارت‌خور به خاطر مقاومت در برابر طرح رجیستری در گذشته، اقدام به گران‌فروشی و ایجاد نابسامانی در بازار کرده و علت گرانی را طرح رجیستری عنوان می‌کردند.

اما بنابر نظر اکثر فعالان صنفی و واردکنندگان رسمی موبایل، رجیستری علت گرانی گوشی تلفن همراه نبوده و نخواهد بود؛ بلکه گرانی این تجهیزات ارتباط مستقیمی با نرخ ارز و تعادل عرضه و تقضا در بازار دارد.


تکمیل طرح رجیستری یک تکلیف قانونی است


بر اساس آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۳ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز و همچنین بند «ح» تبصره ۸ قانون بودجه ۱۴۰۰، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در وهله اول و گمرک، ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز و وزارت صمت در مراحل بعدی می‌بایست با همکاری یکدیگر، اقدامات لازم را جهت مشمولیت تجهیزات دارای سیم‌کارت در طرح رجیستری انجام دهند.

بنابر آمار ارائه شده سامانه همتا، می‌‎توان گفت که با اجرای طرح رجیستری تجهیزات دارای سیم‌کارت‌، ۳۰۰ میلیون دلار از قاچاق کالا کاهش یافته و عایدی دولت از محل دریافت عوارض گمرکی ۵۰۰ میلیارد تومان افزایش می‌یابد.