مجوز فعاليت موسسه رتبه بندی :


در این مقاله قصد داریم تا درباره نحوه دریافت مجوز فعالیت موسسه رتبه بندی اعتباری اطلاعات جامع و کاملی را به شما عزیزان ارائه دهیم. اطلاعاتی مانند قوانین و مدارک لازم برای دریافت مجوز از نمونه موضوعاتی است که در این مطلب گنجانده شده است.

تاسیس موسسه رتبه بندی بر اساس مجوز سازمان و همچنين ثبت موسسه تحت عنوان موسسات رتبه بندی مطابق مواد 3 و 4 اين دستورالعمل نزد سازمان، به عنوان مجوز فعاليت موسسه رتبه بندی محسوب نمي شود.

شروع به فعاليت رتبه‌بندي اعتباري توسط موسسه رتبه بندی منوط به دريافت مجوز جداگانه تحت عنوان « مجوز فعاليت موسسه رتبه بندی اعتباری » از سازمان است.


تعاریف و اصطلاحات موجود در قوانین مجوز فعالیت موسسه رتبه بندی اعتباری :


گروه كاري رتبه بندي: (Rating workgroup)گروهي از كارشناسان و متخصصين در موسسه رتبه بندی است كه مطابق مادۀ 18 اين دستورالعمل تشكيل شده و وظيفۀ تهيۀ گزارش ارزيابي رتبه‌بندي يا پايش رتبۀ اعتباري يا هرگونه درجه‌بندي ديگر را طبق شيوه‌نامۀ رتبه‌بندي مؤسسه، به عهده دارد.

شيوه نامۀ رتبه بندي: (Rating Methodology) شامل نوع و دورة زماني داده هاي مورد استفادة در تعيين رتبة اعتباري، روش تحليل داده هاي مذكور و نحوة تأثير نتايج تحليل بر تخصيص، بازنگري و به روزرساني رتبة اعتباري موضوع رتبه بندي اعتباري كه طبق اين دستورالعمل تهيه، تصويب و افشا مي شود.

فرآيند رتبه بندي: (Rating Process)نحوة اجراي شيوه نامۀ رتبه بندي است كه با رعايت الزامات اين دستورالعمل، تهيه، تصويب و افشاء مي شود.

ادامه تعاریف و اصطلاحات درخصوص تاسیس موسسه رتبه بندی اعتباری :

نكول: (Default) تأخير با اهميت متعهد، در ايفاي تمام يا بخش با اهميتي از تعهد خود كه مي‌تواند ناشي از عدم توانايي يا عدم تمايل متعهد باشد.

گزارش ارزيابي رتبه بندي: (Rating Assessment Report) پيش‌نويس گزارش رتبه‌بندي است كه مطابق شيوه نامۀ رتبه‌بندي توسط گروه كاري رتبه بندي مربوطه قبل از تخصيص، به‌روز رساني يا بازنگري رتبۀ اعتباري، براي طرح در كميته رتبه بندي تهيه شده است.

گزارش رتبه‌بندي: (Rating Report) گزارشي است كه مؤسسۀ رتبه‌بندي بايد در مورد هر موضوع رتبه بندي كه رتبۀ اعتباري آن را تخصيص، به روز رساني يا بازنگري نموده است تهيه كند و حاوي اطلاعات و تحليل‌هاي آن، به روز رساني يا بازنگري رتبۀ اعتباري، مطابق شيوه نامۀ رتبه‌بندي است.

اعلام عمومي رتبۀ اعتباري: انتشار رتبۀ اعتباري به عموم به نحوي كه اشخاصي غير از طرفهاي رتبه‌بندي به مفاد آن دسترسي داشته باشند، از قبيل انتشار رتبۀ اعتباري در رسانه هاي ارتباط جمعي، تارنما يا نشريات.

برنامۀ تداوم فعاليت تجاري: (Business Continuity Plan) برنامۀ مدوني است كه موسسه رتبه بندی تنظيم مي‌كند تا با اجراي آن از مواجهه با شرايطي كه تدوام فعاليت رتبه بندي مؤسسه را با اشكال اساسي مواجه مي‌كند، پيشگيري نموده و در صورت وقوع اين شرايط بتواند توان خود را براي تدوام فعاليت رتبه بندي، بازيابي نمايد.

جدول تغييرات رتبه‌هاي اعتباري: (Transitional Matrix) گزارشي‌است كه نشان مي‌دهد از رتبه‌هايي كه توسط موسسه رتبه بندی در ابتداي دورۀ گزارش تعيين شده و معتبر بوده‌اند يا در طول دورۀ گزارش براي اولين بار تعيين شده‌اند، به چه نسبت در آخرين بازنگري يا به‌روزرساني، ثابت مانده و به چه نسبتي به رتبه‌هاي ديگر تغيير يافته‌اند؛ به تفكيك هر رتبۀ اعتباري و به تفكيك رتبه‌هاي اعتباري كه به آن رتبه اعتباري تغيير يافته‌اند.


شرایط دریافت مجوز فعالیت موسسه رتبه بندی اعتباری :


موسسات رتبه بندی كه با مجوز سازمان تأسيس و نزد سازمان به ثبت رسيده است در صورتي كه ظرف مدت يك سال از تاريخي كه به عنوان موسسه رتبه بندی اعتباری نزد سازمان به ثبت مي‌رسد، شرايط زير را احراز كند، مجوز فعاليت رتبه بندی اعتباری دريافت خواهد كرد.

به اين منظور موسسه رتبه بندی بايد با تكميل فرم مربوطه ( دانلود فرم پیوست ۳ ) و ارائۀ اسناد، مدارك و اطلاعات لازم، تقاضاي دريافت مجوز فعاليت رتبه بندي اعتباري را به سازمان ارائه نمايد:

  1. متقاضي بايد نيروي انساني، فضا و تجهيزات مناسب اداري را به شرح پيوست شمارة‌ 4 فراهم كرده باشد؛ ( دانلود پیوست شماره ۴ )
  2. متقاضي سرماية لازم را تأمين و يا پرداخت نموده باشد.
  3. متقاضي بايد شرايط فني مورد نظر براي اخذ مجوز فعاليت موسسه رتبه بندی اعتباری را به شرح زير احراز نموده باشد:

شرایط فنی لازم برای متقاضی دریافت مجوز فعالیت رتبه بندی اعتباری :


  • ارائه واژه‌نامۀ تعاريف به طوري كه در آن كلية رتبه ها و اصطلاحات و درجات مورد استفاده موسسه رتبه بندی در رتبه‌بندي اعتباري، متناسب با موضوع رتبه‌بندي يا درجه‌بندي يا هرگونه درجه‌بندي ديگر‌ به طور واضح و بدون ابهام درج شده باشد. همچنین در آن تعريف مؤسسه رتبه بندي از نكول متناسب با موضوع رتبه بندي، با رعايت مقررات ارائه شده باشد؛
  • ارائه شيوه نامۀ رتبه بندي متناسب با موضوع رتبه بندي يا موضوعات رتبه بندي، به طوري كه طبق آن تحليل داده ها و قضاوت هاي كيفي (حرفه اي)، به معيارهاي كمي براي تعيين رتبة اعتباري منجر می شود. نحوة تحليل داده ها و تأثير آن بر تعيين رتبة اعتباري، شفاف، روشن و بدون هرگونه ابهام بوده و طبق آن قضاوت كيفي (حرفه اي) مبتني بر مطالعات آماري، تجربيات تاريخي و ديگر شواهد باشد؛
  • ارائه فرآيند رتبه بندي با جزئيات كامل و با رعايت الزامات دستورالعمل دریافت مجوز فعالیت موسسه رتبه بندی ؛
  • ارائة ضوابط جمع آوري و كنترل اطلاعات و ضوابط نگهداري و حفاظت از اطلاعات و مدارك با جزئيات كامل و با رعايت الزامات اين دستورالعمل؛
  • ضوابط شناسايي و كنترل تضاد منافع به قسمي كه در آن كلية تضاد منافع بالقوه مؤثر بر رتبه بندي اعتباري، نحوة شناسايي اين تضاد منافع و نحوة كنترل و حل و فصل آن ها به نحوي كه بر تعيين رتبة اعتباري اثر نامطلوب نداشته باشد، تشريح شده باشد؛

سایر شرایط فنی لازم برای متقاضی دریافت مجوز فعالیت موسسه رتبه بندی :


  • تشكيل كميتة رتبه بندي، واحد مطالعات كلان و حداقل يك گروه‌كاري رتبه بندي و ثبت مشخصات و سوابق اعضاي آن ها نزد سازمان؛
  • تدوين منشور داخلي كميتة رتبه بندي مطابق الزامات اين دستورالعمل؛
  • معرفي و انتصاب مسئول واحد تطبيق و تجهيز واحد مربوطه و تشكيل كميته تدوين ضوابط؛
  • طراحی وب سایت موسسه رتبه بندی با رعايت الزامات اين دستورالعمل؛
  • تهيه و ارايۀ نمودار سازماني همراه با شرح وظايف، با رعايت الزامات اين دستورالعمل؛
  • تدوين منشور رفتار حرفه اي مؤسسه رتبه بندي با رعايت الزامات اين دستورالعمل.

مدت اعتبار مجوز موسسه رتبه بندی :


در صورت احراز شرايط و ظرف حداكثر 30 روز پس از تكميل مدارك و اطلاعات مربوطه مجوز فعاليت موسسه رتبه بندی اعتباری ، با اعتبار سه ساله به‌نام متقاضي صادر مي‌گردد.

شرایط تمدید مجوز فعالیت موسسه رتبه بندی اعتباری :

در صورتی که شرایط ذیل برقرار باشد ، اعتبار مجوز فعاليت موسسه رتبه بندی به تقاضاي موسسات رتبه بندی، براي دوره‌هاي بعدي به مدت پنج ساله تمديد مي‌شود.

  • درصورتي‌كه حكم لغو مجوز تاسیس يا مجوز فعالیت موسسه رتبه بندی اعتباری طبق مقررات صادر نشده باشد .
  • مؤسسه شرايط تعيين شده در اين دستورالعمل و اصلاحات بعدي آن و شرايط تعيين شده در مجوز تاسیس موسسه رتبه بندی يا مجوز فعاليت را به موقع احراز يا حفظ نمايد،

موسسات رتبه بندی در صورت تمايل به تمديد اعتبار مجوز فعاليت خود، موظف است 90 روز قبل از پايان مدت اعتبار مجوز فعاليت مربوطه، تقاضاي تمديد آن را به همراه اسناد، مدارك و اطلاعات مورد نياز به سازمان ارائه دهد.

در صورتي كه هنگام پايان اعتبار مجوز فعاليت موسسه رتبه بندی ، مجوز تاسیس يا فعاليت رتبه بندی موسسه رتبه بندی در حالت تعليق باشد، تمديد مجوز فعاليت موكول به پايان مدت تعليق يا رفع تعليق خواهد بود.


چند نکته در خصوص موسسات رتبه بندی :


براي هر گونه نقل و انتقال سهام يا پذيره نويسي سهام جديد در مؤسسة رتبه بندي، بايد مجوز سازمان اخذ شود.

نقل و انتقال سهام يا نقل و انتقال حق تقدم خريد سهام صاحبان سهام مؤسسه رتبه‌بندي تا سه سال از تاريخ تملك مجاز نمي باشد مگر با ذكر دلايل و تأييد سازمان.

تصميم‌گيري، اعلام نظر، تشخيص، صدور مجوز فعالیت موسسه رتبه بندی و انجام اقدامات توسط سازمان مطابق اين دستورالعمل، به پيشنهاد معاونت نظارت بر نهادهاي مالي و تأييد رئيس سازمان صورت مي‌گيرد.

در صورتي كه در اثر زيان‌هاي وارده، بيش از ثلث سرمايه‌ يا حقوق صاحبان سهام در نظر گرفته شده براي فعالیت رتبه بندی اعتباری طبق اين دستورالعمل از بين برود، موسسه رتبه بندی موظف است حداكثر ظرف شش ماه نسبت به ترميم سرمايه يا حقوق صاحبان سهام اقدام نمايد.


لغو مجوز فعالیت موسسه رتبه بندی :


در صورتي كه مجوز تاسیس موسسه رتبه بندی يا مجوز فعاليت آن لغو شود يا از ابتدا مجوز فعالیت رتبه بندی پس از تأسيس مؤسسه رتبه بندي در مهلت مقرر صادر نشود، مؤسسة رتبه بندي بايد يكي از دو اقدام زير را انجام دهد:

  • نسبت به انحلال موسسه رتبه بندی و تصفية آن اقدام نمايد؛
  • موضوع فعاليت و نام مؤسسة رتبه بندي را به موضوع و نامي كه مستلزم اخذ مجوز فعالیت موسسه رتبه بندی از سازمان نمي باشد، تغيير دهد يا با مجوز سازمان موضوع فعاليت و نام مؤسسة رتبه بندي را جهت تطبيق با يكي از نهادهاي مالي موضوع قانون بازار اوراق بهادار تغيير دهد.

انتخاب نام موسسه رتبه بندی اعتباری :


تأسيس هر نوع شخص حقوقي كه در نام خود از كلمۀ “رتبه بندي” استفاده نمايد يا تغيير نام يك شخص حقوقي تأسيس شده به نامي كه در آن از كلمه مذكور استفاده شود، منوط به دريافت مجوز تاسیس از سازمان است.

و آن شخص حقوقي بايد ضمن احراز شرايط مذكور در اين دستورالعمل، تقاضاي ثبت خود را به عنوان موسسه رتبه بندی موضوع بند 21 ماده 1 قانون بازار اوراق بهادار، به سازمان ارائه دهد.

مگر اينكه به تشخيص سازمان بعد از كلمۀ رتبه بندي قيدي به كار گيرد كه مبين انصراف آن از فعاليت رتبه بندي موضوع اين دستورالعمل باشد.

همچنين استفاده از نام و اقدام به فعالیت رتبه بندی اعتباری (كه در بند 4 ماده 1 اين دستورالعمل تعريف شده است) به موجب بند 1 ماده 49 قانون بازار اوراق بهادار، مستلزم اخذ مجوز از سازمان است و سازمان اشخاصي را كه بدون دريافت مجوز لازم، مبادرت به اين فعاليت نمايند، به موجب ماده 52 قانون بازار اوراق بهادار تحت پيگرد قانوني قرار مي دهد.


ثبت موسسه رتبه بندی اعتباری در خارج از ایران :


آن دسته از موسسات رتبه بندی كه در خارج از ايران تأسيس شده و به ثبت رسيده و يا داراي مجوز فعاليت موسسه رتبه بندی اعتباری از نهاد نظارتي ذيصلاح خارجي باشند، مكلفند، براي انجام هر يك از فعاليت‌هاي زير در ايران، مجوز لازم را از سازمان اخذ نمايند:

  • ارايۀ هرگونه خدمات مرتبط با تعيين رتبۀ اعتباري به اشخاص حقيقي و حقوقي ايران؛
  • اقدام به هر نوع فعاليت مربوط به موضوع فعاليت رتبه‌بندي اعتباري تحت هر عنوان؛
  • ايجاد و تأسيس هر نوع دفتر، نمايندگي، شعبه و يا بخش با هر عنوان؛
  • عقد هر نوع قرارداد مشاركت و همكاري با اشخاص حقيقي و حقوقي ايراني جهت انجام فعاليت‌هاي تعيين رتبۀ اعتباري و يا فعاليت هاي مرتبط با آن؛
  • تبليغ مؤسسه و يا موضوع فعاليت آن به هر روش تبليغي ممكن؛
  • كليۀ اشخاص تحت نظارت سازمان از قبيل ناشران، تشكلهاي خود انتظام و نهادهاي مالي نمي‌توانند نسبت به انتشار عمومي يا استناد به رتبۀ اعتباري دريافتي از مؤسسات رتبه‌بندي خارجي در داخل كشور اقدام نمايند.