تاسیس پژوهش سرا


در این مقاله قصد داریم تا نحوه تاسیس پژوهش سرا را به طور کامل و جامع خدمت شما عزیزان ارائه دهیم.

با عنایت به رسالت آموزش و پرورش در زمینه شناسایی و شکوفایی استعدادها و ارتقای شایستگی های دانش آموزان و در راستای اجرای مفاد سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و سند راهبری کشور در امور نخبگان، مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی، «پژوهش سراهای دانش آموزی» با شرایط زیر تأسیس و راه اندازی می شود:

ماده۱ تاسیس پژوهش سرا : تعریف:

پژوهش سرای دانش آموزی، مرکزی علمی ـ پژوهشی است که زیر نظر آموزش و پرورش و به منظور شناسایی و فراهم آوردن زمینه رشد و هدایت استعدادها و پرورش خلاقیت های فردی و گروهی دانش آموزان و گسترش فرهنگ مطالعه، تحقیق و پژوهش در بین آنان، به دو صورت دولتی (هیأت امنایی) و غیردولتی تأسیس و اداره می شود.

ماده۲ تاسیس پژوهش سرا : اهداف:

۱ـ تقویت و تعمیق فرهنگ مطالعه، تحقیق و پژوهش های فردی و گروهی در بین دانش آموزان

۲ـ شناسایی، جذب و هدایت دانش آموزان مستعد و علاقه مند متناسب با نیازهای کشور

۳ـ تلفیق دانش نظری و فعالیت های عملی و کاربردی

۴ـ تسهیل دستیابی دانش آموزان به یافته های جدید علمی، پژوهشی و فناوری

۵ ـ پرورش خلاقیت و تقویت بنیه علمی و پژوهشی دانش آموزان و معلمان

۶ ـ حمایت از دانش آموزان و هنر جویان پژوهشگر برتر و کارآفرین

۷ـ ایجاد زمینه و تقویت انگیزه حضور مؤثر دانش آموزان مستعد در عرصه های علمی، فرهنگی، هنری و فناوری در سطح ملی و بین المللی (جشنواره ها، المپیادها و…)

ماده۳ تاسیس پژوهش سرا ـ زمینه فعالیت:

پژوهش سراهای دانش آموزی در چارچوب اهداف و وظایف آموزش و پرورش و در زمینه های علمی ـ پژوهشی، آموزشی و فناوری به شرح زیر فعالیت می کنند:

۱ـ آموزش روش های مبتنی بر پژوهش

۲ـ طراحی و انجام پروژه های تحقیقی، پژوهشی و فناوری دانش آموزی

۳ـ برگزاری جشنواره ها و مسابقات علمی و پژوهشی و فناوری

۴ـ حمایت مالی و معنوی از دانش آموزان برای حضور در جشنواره ها و برنامه های علمی و پژوهشی داخلی و خارجی

۵ ـ آزمایش و تجربه ایده های پژوهشی دانش آموزی

۶ ـ حمایت از کاربست و تولید ایده ها و یافته های علمی و پژوهشی و تجاری سازی آنها

۷ـ تعامل اثربخش با مدارس و ارائه خدمات به آنها در زمینه های علمی، پژوهشی و فناوری

۸ ـ تعامل اثربخش با پارک های علم و فناوری، مراکز رشد، تحقیقاتی و دانشگاهی و جلب حمایت آنها

ماده۴ـ شرایط تاسیس پژوهش سرا و نحوه اداره:

۱ـ پژوهش سراهای دانش آموزی به صورت دولتی و غیردولتی تأسیس می شوند و در دو وقت صبح و بعد ازظهر به فعالیت های علمی ـ پژوهشی می پردازند.

۲ـ مراکز دولتی بر اساس شاخص ها و استانداردهای ابلاغی شورای سیاستگذاری، به پیشنهاد اداره آموزش و پرورش شهرستان/ منطقه/ ناحیه، تأیید شورای آموزش و پرورش استان و با مجوز معاونت آموزش متوسطه، تأسیس و راه اندازی می شوند.

تبصره ـ اداره آموزش و پرورش شهرستان/ منطقه/ ناحیه موظف است نسبت به تأمین کادر مورد نیاز این مراکز، مطابق درجه بندی و ضوابط ابلاغی وزارت آموزش و پرورش اقدام نماید.

۳ـ تأسیس و راه اندازی مراکز غیردولتی بر اساس شاخص ها و استانداردهای ابلاغی شورای سیاستگذاری و در چارچوب قانون تأسیس و اداره مدارس، مراکز آموزشی و مراکز پرورشی غیردولتی، برابر شیوه نامه ای خواهد بود که توسط وزارت آموزش و پرورش تهیه و ابلاغ می شود.

ماده ۵ تاسیس پژوهش سراها ـ ارکان:

سیاستگذاری، برنامه ریزی و نظارت بر حسن اجرای فعالیت های پژوهش سراهای دانش آموزی، از طریق ارکان زیر صورت می گیرد:

۱ـ شورای سیاستگذاری

۲ـ شورای آموزش و پرورش استان

۳ـ هیأت امنای پژوهش سرا

۴ـ مدیر پژوهش سرا

ماده۶ تاسیس پژوهش سراها ـ شورای سیاستگذاری:

الف ـ ترکیب:

۱ـ وزیر آموزش و پرورش (رئیس شورا)

۲ـ معاون آموزش متوسطه(دبیر)

۳ـ معاون توسعه مدیریت و پشتیبانی

۴ـ معاون آموزش ابتدایی

۵ ـ معاون پرورشی و فرهنگی

۶ ـ رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی

۷ـ رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش

۸ ـ رئیس مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان و دانش پژوهان جوان

۹ـ رئیس کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

۱۰ـ یکی از معاونان حوزه معاونت علمی فناوری ریاست جمهوری

۱۱ـ معاون ذی ربط سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور

۱۲ـ رئیس بنیاد ملی نخبگان

۱۳ـ رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی یا یکی از معاونان ایشان

۱۴ـ یکی از معاونین وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (ترجیحاً معاون پژوهش و فناوری)

۱۵ـ رئیس شورای عالی استان ها

۱۶ـ۱۷ـ یک نفر مدیر پژوهش سرا و یک نفر معلم پژوهنده به انتخاب شورای معاونان وزارت آموزش و پرورش

۱۸ـ رئیس جامعه خیّرین مدرسه ساز کشور

۱۹ـ دو نفر از اعضای هیأت علمی گروه های تخصصی دانشگاه ها و پژوهشگاه ها یا شرکت های دانش بنیان، به پیشنهاد معاون متوسطه و انتخاب شورای سیاستگذاری

تبصره۱ـ معاون آموزش متوسطه می تواند از مدیران، صاحبنظران، کارشناسان، دانش آموزان و سایر افراد مرتبط برای شرکت در جلسات دعوت به عمل آورد.

تبصره۲ـ ابلاغ اعضای شورای سیاستگذاری، توسط رئیس شورا صادر می شود.

تبصره۳ـ جلسات عادی شورای سیاستگذاری حداقل سالی سه بار تشکیل می شود. تشکیل جلسات فوق العاده، بلامانع است.

تبصره۴ـ دبیرخانه شورای سیاستگذاری در معاونت آموزش متوسطه تشکیل می شود.

تبصره۵ ـ مصوبات شورا با امضای وزیر آموزش و پرورش ابلاغ می شود.

ب ـ وظایف و اختیارات:

۱ـ بررسی و تأیید اصول، سیاست ها، خط مشی ها و برنامه های پژوهش سراها در چارچوب قوانین و مقررات آموزش و پرورش

۲ـ بررسی و تأیید شاخص ها و استانداردهای تأسیس و اداره پژوهش سراها

۳ـ بررسی و تصویب برنامه های توسعه کمی و کیفی پژوهش سراها

۴ـ تعیین سیاست های حمایت مادی و معنوی از دانش آموزان دارای اثر و نوآور، خلاق و کارآفرین، ثبت نوآوری ها، به کارگیری و تجاری سازی آنها و تأسیس صندوق حمایت از دانش آموزان پژوهشگر

۵ ـ تعیین سیاست های حمایتی برای مشارکت بخش غیردولتی در تأسیس و اداره پژوهش سرا ها

۶ ـ بررسی و تصویب راهکارهای اجرایی برای افزایش تعامل با مراکز و مؤسسات علمی، پژوهشی و فناوری

۷ـ تعیین سیاست ها و خط مشی های تأمین نیروی انسانی مورد نیاز پژوهش سراها با رعایت ضوابط مربوط

۸ ـ بررسی و تصویب نحوه تأمین منابع مالی و وصول درآمدهای اختصاصی و مصرف آن با رعایت ضوابط مربوط

۹ـ تعیین ضوابط جذب کمک ها و هدایا، اعم از نقدی و غیرنقدی از اشخاص حقیقی و حقوقی

۱۰ـ برنامه ریزی برای جلب مشارکت مردم، مؤسسات، سازمانها و نهادهای دولتی و غیردولتی در توسعه کمی و کیفی پژوهش سراها

۱۱ـ برنامه ریزی برای تأمین و تخصیص سرانه پژوهشی به دانش آموزان پژوهش سراها و نظارت عالیه بر هزینه کرد آن

۱۲ـ تصویب آیین نامه داخلی شورای سیاستگذاری و مقررات، آیین نامه ها و شیوه نامه های لازم

۱۳ـ بررسی و صدور مجوز تغییر کاربری و انحلال پژوهش سراهای دانش آموزی

۱۴ـ نظارت بر حسن اجرای قوانین و مقررات مربوط و مصوبات شورا و ارزیابی عملکرد ادارات کل آموزش و پرورش در برنامه های اجرایی پژوهش سراها

ماده۷ تاسیس پژوهش سرا ـ شورای آموزش و پرورش استان:

مسئولیت هماهنگی، برنامه ریزی، پشتیبانی و حمایت از پژوهش سراهای دانش آموزی در سطح استان به عهده شورای آموزش و پرورش استان می باشد که در چارچوب سیاست ها و برنامه ‎ های شورای سیاستگذاری اقدام می نماید.

مدیر کل آموزش و پرورش استان به عنوان دبیر و مسئول تعیین دستور جلسات شورای آموزش و پرورش استان، موارد زیر را در دستور کار شورای مذکور قرار می دهد.

۱ـ بررسی و تأیید پیشنهاد تأسیس پژوهش سرای دانش آموزی بر اساس شاخص ها و استاندارد های مصوب شورای سیاستگذاری و ارسال آن به معاونت آموزش متوسطه جهت صدور مجوز تاسیس

۲ـ بررسی و پیشنهاد تغییر کاربری و انحلال پژوهش سراهای دانش آموزی استان به شورای سیاستگذاری

۳ـ تعیین راهکارهای مناسب برای برقراری ارتباط با مراکز علمی، پژوهشی و فناوری و نیز مؤسسات حقوقی و افراد حقیقی در راستای تحقق اهداف و مأموریت های پژوهش سرا.

۴ـ برنامه ریزی برای جذب حمایت های مادی و معنوی مؤسسات مردم نهاد، شرکت های دولتی و غیردولتی، مراکز علمی و پژوهشی، اشخاص حقیقی و حقوقی و… از پژوهش سراها

۵ ـ نظارت بر حسن اجرای برنامه ها و ارزیابی از عملکرد هیأت امنای پژوهش سراهای دانش آموزی

تبصره ـ به منظور کیفیت بخشی به پژوهش سراهای دانش آموزی مناطق تابعه استان و ارتقای فعالیت های آنان، کمیته برنامه ریزی آموزش و پرورش استان، علاوه بر وظایف خود، وظایف زیر را در چارچوب سیاست ها و برنامه های شورای آموزش و پرورش استان به عهده دارد:

۱ـ برنامه ریزی و ایجاد زمینه برای رقابت های علمی، پژوهشی و فناوری بین پژوهش سراهای دانش آموزی مناطق

۲ـ برنامه ریزی و ایجاد زمینه برای کیفیت بخشی به فعالیت پژوهش سراهای دانش آموزی مناطق

ماده۸ ـ هیأت امنای پژوهش سرا:

به منظور مدیریت بهینه پژوهش سرا و استفاده از امکانات و ظرفیت ها، هیأت امنای پژوهش سرا در سطح شهرستان/ منطقه تشکیل می ‎ شود.

الف ـ ترکیب:

۱ـ رئیس اداره آموزش و پرورش منطقه (رئیس)

۲ـ معاون آموزش متوسطه منطقه (نایب رئیس)

۳ـ مدیر پژوهش سرا(دبیر)

۴ـ معاون آموزش ابتدایی

۵ ـ معاون توسعه مدیریت و پشتیبانی منطقه

۶ ـ شهردار شهرستان/ منطقه/ ناحیه

۷ـ نماینده تام الاختیار فرماندار یا بخشدار

۸ ـ سه نفر استاد دانشگاه یا صاحب نظر پژوهشی در زمینه های علوم انسانی، فنی و حرفه ای و علوم پایه (ترجیحاً از پارک علم و فناوری یا بنیاد ملی نخبگان)

۹ـ رئیس مجمع خیرین مدرسه ساز شهرستان/ منطقه/ ناحیه

۱۰ـ یک نفر از اولیای دانش آموزان عضو پژوهش سرا

۱۱ـ یک نفرمعلم راهنمای پژوهنده به انتخاب شورای معاونان اداره آموزش و پرورش شهرستان/منطقه/ناحیه

تبصره۱ـ افراد مندرج در بندهای ۸،۱۰ و ۱۱ به پیشنهاد رئیس و تصویب هیأت امنای پژوهش سرای دانش آموزی انتخاب می شوند.

تبصره۲ـ در مناطقی که بیش از یک پژوهش سرا دایر است، صرفا یک هیأت امنا با عضویت تمام مدیران پژوهش ‎ سراها، تشکیل می شود. در این صورت، دبیر هیأت امنا، از بین مدیران پژوهش سراها، توسط هیأت امنا انتخاب و با ابلاغ رئیس اداره آموزش و پرورش، منصوب می شود.

تبصره۳ـ ابلاغ اعضای هیأت امنا توسط رئیس هیأت امنا صادر می شود.

تبصره۴ـ جلسات عادی هیأت امنا حداقل دو ماه یک بار به پیشنهاد دبیر و تأیید رئیس (ترجیحاً در مکان پژوهش سرا) تشکیل می شود. تشکیل جلسات فوق العاده با پیشنهاد دبیر و تأیید رئیس هیأت امنا بلامانع است.

تبصره۵ ـ دبیرخانه هیأت امنا در معاونت آموزش متوسطه شهرستان/ منطقه تشکیل می شود.

ب ـ وظایف و اختیارات:

۱ـ بررسی و تصویب برنامه های سالانه پژوهش سراها در چارچوب سیاست ها و برنامه های ابلاغی و قوانین و مقررات مربوط

۲ـ برنامه ریزی و تصمیم گیری برای شناسایی و جذب دانش آموزان مستعد به پژوهش سرا

۳ـ برنامه ریزی و اتخاذ تصمیم برای تأمین منابع انسانی مورد نیاز

۴ـ بررسی و تصویب روش توسعه و تقویت ارتباط اثر بخش و تعامل سازنده با مؤسسات علمی و پژوهشی به ویژه مدارس

۵ ـ بررسی زمینه های جلب همکاری صاحب نظران، معلمان مجرب و دانش آموزان

۶ ـ برنامه ریزی برای برگزاری همایش های علمی، جشنواره ها و مسابقات علمی پژوهشی

۷ـ نظارت برکلیه امور پژوهش سرای دانش آموزی

۸ ـ بررسی و اتخاذ تصمیم در زمینه های جذب کمک ها و هدایا، اعم از نقدی و غیرنقدی از اشخاص حقیقی و حقوقی

۹ـ بررسی و تصویب پیشنهادها، طرح ها و برنامه های مرتبط

۱۰ـ بررسی و تصویب ضوابط پرداخت حق الزحمه، پاداش و کارانه به کارکنان و عوامل مرکز در چارچوب مقررات مربوط و نظارت بر نحوه هزینه ها و تصویب تراز مالی پژوهش سرا

ماده۹ـ مدیر پژوهش سرا:

مدیر پژوهش سرا از بین افراد واجد شرایط، به پیشنهاد رئیس آموزش و پرورش شهـرستان/ منطقه/ ناحـیه و تصویب هیأت امنای پژوهش سرا انتخاب و از سوی رئیس اداره آموزش و پرورش برای مـدت ۴ سال منصـوب می شود.

عـزل مدیر پژوهش سرا به پیشنهاد رئیس آموزش و پرورش یا دو سوم اعضای هیأت امنا و تصویب هیأت امنا امکان پذیر خواهدبود.

تبصره۱ـ فرد پیشنهادی، علاوه بر شرایط عمومی احراز مدیریت مدارس، مصوب شورای عالی آموزش و پرورش، باید حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد، تجربه و سوابق امور مطالعاتی و پژوهشی و ۵ سال سابقه آموزشی داشته باشد.

تبصره۲ـ چنانچه فرد واجد شرایط در منطقه وجود نداشته باشد، معرفی مدیر با حداقل مدرک کارشناسی و دارای سوابق علمی ـ پژوهشی و ده سال سابقه آموزشی، تا تعیین فرد واجد شرایط، بلا مانع است.

وظایف و اختیارات مدیر پژوهش سرا:

مدیر پژوهش سرا، ضمن اهتمام به اجرای دقیق و کامل مصوبات هیأت امنا، با رعایت قوانین و مقررات مربوط، وظایف زیر را بر عهده دارد:

۱ـ تدوین برنامه های سالانه و عملیاتی پژوهش سرا و ارائه آن به هیأت امنا برای بررسی و تصویب

۲ـ جلب همکاری و تقویت روحیه مشارکت دانش آموزان و معلمان در انجام فعالیت های علمی و پژوهشی

۳ـ برگزاری دوره های آموزشی، همایش ها، نمایشگاه ها، مسابقات و جشنواره های علمی، مهارتی، پژوهشی و آزمایشگاهی

۴ـ ایجاد منابع و بانک اطلاعاتی مورد نیاز برای دانش آموزان و معلمان راهنما

۵ ـ فراهم آوردن زمینه انجام پژوهش های دانش آموزی با بهره گیری از امکانات کارگاه، آزمایشگاه و کتابخانه

۶ ـ حمایت از دانش آموزان پژوهشگر و هدایت طرح های تحقیقاتی آنان

۷ـ ایجاد زمینه برقراری ارتباط دانش آموزان پژوهشگر با سایر نهادها و مؤسسات علمی، پژوهشی و آموزشی

۸ ـ تشکیل انجمن های علمی ـ پژوهشی دانش آموزی در رشته های مختلف با توجه به نیاز دانش آموزان بر اساس مصوبات هیأت امنا

۹ـ سازماندهی منابع انسانی مورد نیاز به ویژه به کارگیری معلمان و استادان مجرب برای انجام بهینه امور پژوهش سرا

۱۰ـ برقراری ارتباط اثربخش با مدارس و ارائه خدمات علمی ـ پژوهشی به آنها و نیز استفاده از ظرفیت و توانمندی مدارس برای ارتقای کیفیت فعالیت های پژوهش سرا

۱۱ـ فراهم نمودن زمینه های مشارکت دانش آموزان پژوهشگر در پژوهش های ملی ـ منطقه ای و بین المللی

۱۲ـ تلاش برای تأمین منابع مالی و تجهیزات مورد نیاز پژوهش سرا

۱۳ـ اجرای مصوبات هیأت امنا و تهیه گزارش عملکرد سالانه پژوهش سرا جهت ارائه به هیأت امنای پژوهش سرا و کمیته برنامه ریزی آموزش و پرورش استان

۱۴ـ ساماندهی، هدایت و راهبری امور پژوهش سرای دانش آموزی و نظارت و کنترل بر انجام فعالیت ها و پاسخگویی به مراجع ذیربط

۱۵ـ تمهید مقدمات برگزاری جلسات هیأت امنا، تنظیم، مستند سازی و نگهداری صورت جلسات و سایر اسناد و مدارک مربوط

ماده۱۰ـ مخاطبان:

دانش آموزان دوره های ابتدایی، متوسطه و هنرجویان واجد الشرایط و علاقه مند به مطالعه و پژوهش، در چارچوب شیوه نامه ابلاغی می توانند در پژوهش سرا ثبت نام نمایند و از خدمات آن بهره مند شوند.

ماده۱۱ـ ارتباط مدارس با پژوهش سرا:

۱ـ تعیین نماینده(رابط) برای ارتباط نظام مند و اثر بخش با پژوهش سرا

۲ـ حضور فعال مدیران مدارس و دانش آموزان در همایش ها و نمایشگاه های برگزار شده در پژوهش سرا

۳ـ برنامه ریزی برای حضور فعال دانش آموزان مستعد و علاقه مند در پژوهش سرا

۴ـ استفاده از ظرفیت و توانمندی علمی، پژوهشی و فناوری و آزمایشگاهی پژوهش سرا برای تحقق اهداف و برنامه های مدارس

ماده۱۲ـ ارتباط پژوهش سرا با مدارس و مراکز علمی:

۱ـ استفاده از ظرفیت و توانمندی علمی، پژوهشی و فناوری و آزمایشگاهی مدارس برای تحقق اهداف و برنامه های پژوهش سرا

۲ـ پیگیری تشکیل انجمن های علمی ـ پژوهشی در مدارس

۳ـ برقراری ارتباط با پارک های علم و فناوری، مراکز رشد، علمی، تحقیقاتی و دانشگاهی برای ارتقای کیفیت برنامه ها و فعالیت ها

ماده۱۳ـ منابع مالی:

منابع مالی پژوهش سراهای دانش آموزی عبارتند از:

۱ـ اعتبارات تخصیصی از سوی وزارت آموزش و پرورش، در قالب سرانه و کمک هزینه

۲ـ اعتبارات تخصیصی از سوی شورای آموزش و پرورش استان/ شهرستان/ منطقه

۳ـ کمک های مؤسسات و نهادها از قبیل شهرداری ها، صندوق ها، مراکز علمی و پژوهشی و بنگاه های اقتصادی

۴ـ هدایا و کمک های مردمی

۵ ـ در آمد حاصله از طریق ارائه خدمات علمی، پژوهشی و آموزشی به دانش آموزان و هنر جویان و فروش تولیدات و خدمات پژوهشی پژوهش سرا

تبصره ـ کلیه وجوه دولتی یا وجوه دریافتی از اولیای دانش آموزان یا کمک های مردمی و مؤسسات و سازمان ها، باید به حساب پژوهش سرا واریز شود و بر مبنای شیوه نامه مربوط و تصمیم هیأت امنا هزینه شود.

ماده۱۴ـ نظارت و ارزشیابی:

شاخص ها، ملاک ها و استانداردهای ارزشیابی از عملکرد پژوهش سراها، توسط شورای سیاستگذاری تدوین و ابلاغ می شود. نظارت و ارزشیابی مستمر از فعالیت های پژوهش سراها بر اساس شاخص ها، ملاک ها و استانداردهای مصوب، توسط شورای سیاستگذاری، شورای آموزش و پرورش استان و هیأت امنای پژوهش سرا انجام می شود.

تبصره۱ـ شورای آموزش و پرورش استان، گزارش های مربوط به نظارت و ارزشیابی از عملکرد پژوهش سراهای استان را در پایان هر سال تحصیلی به شورای سیاستگذاری ارائه خواهد داد.

تبصره۲ـ شورای سیاستگذاری، گزارش عملکرد ۲ سالانه پژوهش سراها را به شورای عالی آموزش و پرورش ارائه خواهد داد.

ماده۱۵ـ تغییر کاربری و انحلال:

هرگونه تغییر کاربری و جابه جایی این مراکز ممنوع است. انحلال پژوهش سرا در صورت عدم انطباق با مفاد این اساسنامه یا ضوابط ابلاغی و همچنین تغییر کاربری آن در موارد خاص، با پیشنهاد شورای آموزش و پرورش استان و تأیید شورای سیاستگذاری انجام می شود.

ماده۱۶ـ سایر موارد:

شیوه نامه های اجرایی این اساسنامه پس از ابلاغ، حداکثر ظرف مدت شش ماه تهیه و بعد از تأیید شورای سیاستگذاری، توسط وزارت آموزش و پرورش ابلاغ می شود.

موضوع: اساسنامه پژوهش سراهای دانش آموزی در نهصد و سی و دومین جلسه شورای عالی آموزش و پرورش، تاریخ۱۳۹۵/۳/۱۷ به تصویب رسید.