انتقال سهام متوفی به وراث

در این مقاله قصد داریم تا نحوه انتقال سهام متوفی به وراث را به طور کامل و جامع خدمت شما عزیزان ارائه دهیم. لازم به ذکر است که فروش سهام متوفی پس از فوت وی و بدون اطلاع سایر وراث جرم محسوب می شود.

یکی از چالش های مهم در بازار سرمایه انتقال و انحصار وراثت بین ورثه متوفی است. بعد از فوت سهامدار و صدور گواهی فوت و اتمام مراحل دفن ایشان، ورثه متوفی می‌توانند دادخواست انحصار وراثت را به شورای حل اختلاف آخرین اقامتگاه متوفی یعنی آخرین شهر و محله ای که سهامدار متوفی در آن سکونت داشته است، ارائه کنند.

گفتنی است که منظور از ورثه، فرزند اعم از دختر و پسر، همسر اعم از زن و شوهر، والدین اعم از پدر و مادر است. اگر این افراد نباشند نوبت به ورثه دیگر شامل خواهر و برادر یا خاله، عمه، عموی و دایی هم می‌رسد.

البته درحال حاضر دادخواست به صورت الکترونیک در دفتر خدمات قضایی الکترونیک ثبت می‌شود و ورثه می‌توانند از این طریق درخواست انحصار وراثت کنند.

بعد از اینکه گواهی انحصار وراثت صادر شد درصورتی که وراث باهم تفاهم داشته باشند می‌توانند به شرکت سپرده گذاری مرکزی اوراق بهادار مراجعه کنند و در آنجا به نسبت سهم الارث از سهام متوفی ارث می‌برند.

برخی افراد در خصوص سهام متوفی تصور می کنند که فقط می توانند آن را بفروشند. در حالی که بایستی بدانید در شرکت سپرده گذاری امکان انتقال قهری (انتقال غیرارادی) وجود دارد.

در واقع سهام شخصی که فوت شده است تفکیک می‌شود و تناسب به هرکدام از ورثه اگر کد سهامداری داشته باشند، منتقل می‌شود. درواقع سهام مال مشاع نیست و کاملا قابل تفکیک است. در این مرحله یک نفر از وراث هم می‌تواند به وکالت از بقیه وراث به شرکت سپرده گذاری مراجعه کند.

لازم به ذکر است، چنانچه وراث باهم اختلاف داشته باشند دادخواست انحصار وراثت را باید قبل از شرکت سپرده گذاری به دادگاه ارائه دهند.

نحوه انتقال سهام متوفی به وراث در سایت سمات

انتقال سهام متوفی به وراث توسط سازمان سمات (شرکت سپرده گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه) انجام می‌شود. در مرحله اول، وراث باید شرکت سپرده گذاری مرکزی را در جریان فوت سهامدار قرار دهند.

سهامداران شرکت مورد نظر به همراه وارثین متوفی، جلسه ای بر مبنای انتقال سهام متوفی تنظیم می ‌نمایند و اقدامات لازم را برای گرفتن گواهی نقل و انتقال انجام می‌دهند. وراث پس از تقسیم سهام متوفی به اداره مالیات مراجعه می نمایند.

از میان وراث یک نفر به عنوان نماینده انتخاب می شود. لازم است نماینده ورثه به شرکت سهام متوفی مراجعه کرده و اسناد و مدارک متوفی و مشخصات هویتی وراث را برای تقسیم سهام تحویل دهد.

شرکت، پس از بررسی های لازم در مورد تقسیم سهام وراث، مدارک مورد نظر را به شرکت سپرده گذاری مرکزی ارسال می نماید. در ادامه، نحوه انتقال سهام متوفی به وراث را با جزئیات شرح خواهیم داد.

*نکته: امروزه با توجه به شیوع ویروس کرونا و گسترش سامانه‌های غیرحضوری و آنلاین، بیشتر اعمال فوق یا غیرحضوری و یا فقط با مراجعه به پیشخوان‌های منتخب انجام می‌شوند.

مدارک مورد نیاز برای صورتجلسه انتقال سهام متوفی به وراث

  • برگه انحصار وراثت متوفی
  • گواهی واریز مالیات بر ارث
  • وصیتنامه متوفی (در صورت داشتن وصیت نامه)
  • گواهی فوت متوفی
  • شناسنامه متوفی
  • شناسنامه و کارت ملی تمامی وراث
  • صفحه دوم شناسنامه مادر متوفی (در صورتی که در قید حیات باشند)\
  • برگ سهام متوفی یا گواهی نقل و انتقال متعلق به متوفی

وارثان قانونی سهام متوفی چه کسانی محسوب می شوند؟

  • پدر و مادر، اولاد و اولاد اولاد (نوه)
  • پدر و مادر و اولاد متوفی
  • اولاد اولاد (نوه ها)
  • اولاد اولاد اولاد (نبیره ها)
  • اجداد (پدر بزرگ و مادر بزرگ) و برادر و خواهر و اولاد آن‌ها
  • جد (پدر پدر و پدر مادر) و جده (مادر پدر و مادر مادر) و برادر و خواهر
  • پدر جد و مادر جد و پدر جده و مادر جده و فرزندان برادر و خواهر
  • عمات (عمه) و عمام (عمو) و اخوان (دایی) وخالات (خاله) و اولاد آن‌ها
  • عمو و عمه و خاله و دایی درجه (درجه اول) و اولاد آن‌ها (درجه دوم)
  • عمو و عمه و خاله و دایی پدر و مادر (درجه اول) و فرزندان آن‌ها (درجه دوم)

تقسیم سهم الارث وارثین متوفی

ارث متوفی در بین وارثین وی به نسبت درجه فامیلی، تقسیم می‌شود. در صورت وجود وصیت نامه تا یک سوم اموال از جمله سهام متوفی ، طبق وصیت عمل می‌شود. در جداول زیر میزان ارثی که به هریک از بازماندگان می‌رسد، آورده شده است.

کلیه اطلاعات سهامداران و دارایی های بورسی آن ها نزد سپرده گذاری مرکزی موجود است. بنابراین فرایند انتقال سهام متوفی به وراث نیز تنها توسط سپرده گذاری مرکزی و تسویه وجوه امکان پذیر است.

سه مرحله انجام انتقال سهم متوفی به ورثه

انتقال سهام متوفی به ورثه مستلزم گذراندن سه مرحله زیر می باشد:

1- دریافت گواهی انحصار وراثت

2- پرداخت مالیات بر ارث سهام متوفی

3- مراجعه به دفاتر پیشخوان منتخب

1- دریافت گواهی انحصار وراثت

با مراجعه به شورای حل اختلاف آخرین محل اقامت متوفی می توان این گواهی را دریافت کرد. گواهی انحصار وراثت، میزان سهم الارث هر کدام از وراث را مشخص می کند.

در نهایت سهام متوفی میان وارثان تقسیم خواهد شد.

مدارک لازم برای دریافت گواهی انحصار وراثت

  • گواهی فوت متوفی
  • استشهادیه محضری
  • شناسنامه متوفی
  • عقدنامه یا رونوشت
  • شناسنامه وراث
  • در صورت وجود، وصیت نامه رسمی شخص فوت شده

2 – پرداخت مالیات بر ارث سهام متوفی

برای پرداخت مالیات بر ارث، لزومی به تعیین تکلیف همه دارایی‌ها به صورت یکجا نمی باشد. وارثان فرد متوفی می توانند تنها در خصوص دارایی بورسی ایشان اقدام به پرداخت مالیات نمایند.

در قانون، نسبت ورثه با متوفی در تعیین ارزش مالیات موثر است. به عبارتی هر قدر نسبت ورثه با متوفی نزدیک تر باشد، مالیات کمتری تعلق می گیرد و بالعکس، ورثه با نسبت دورتر مالیات بیشتری پرداخت می کنند.

نحوه پرداخت مالیات بر ارث سهام متوفی

لازم است همه وراث به صورت انفرادی یا جمعی، به اداره امور مالیاتی آخرین اقامتگاه قانونی متوفی مراجعه نمایند. وکیل قانونی، نماینده یا قیّم وراث نیز می تواند به جای آن ها اقدام نماید. با توجه به موقعیت جغرافیایی، در شهرستان ها باید به اداره امور مالیاتی آن شهرستان مراجعه کرد.

تهرانی ها نیز با در نظر گرفتن آخرین اقامتگاه قانونی آن ها به یکی از اداره های زیر مراجعه نمایند:

  • اداره مالیات شمیرانات: بلوار آفریقا، خیابان جهان کودک ، خیابان 25 گاندی
  • اداره مالیات شمال تهران: بلوار میرداماد، جنب مسجد الغدیر
  • اداره مالیات شرق تهران: میدان رسالت، ابتدای خیابان نیروی دریایی
  • اداره مالیات غرب تهران: خیابان ستارخان، روبروی برق آلستوم برج سپهر
  • اداره مالیات مرکز تهران: خیابان سپهبد قرنی، خیابان سپند
  • اداره مالیات جنوب تهران: شهر ری، میدان نماز، شهرک گلها، نبش خیابان لاله ها

مدارک مورد نیاز پرونده مالیات بر ارث سهام متوفی

  • دریافت و تکمیل فرم ها
  • گواهی انحصار وراثت، گواهی فوت و گواهی پزشک
  • شناسنامه و کارت ملی مرحوم و وراث
  • ارائه وکالتنامه یا قیم نامه و کارت ملی درخواست کننده (در صورتی که متقاضی از ورثه نباشد)
  • مدارک جهت احراز آدرس محل سکونت متوفی
  • مدارک مربوط به اموال درخواست شده

3- مراجعه به دفاتر پیشخوان منتخب

متقاضیان پس از تهیه گواهی انحصار وراثت و پرداخت مالیات با به همراه داشتن مدارک به یکی از دفاتر پیشخوان منتخب شرکت سپرده گذاری مرکزی مراجعه می نمایند. پس از طرح درخواست در دفتر پیشخوان سهام میان ورثه تقسیم می شود.

مدارک مورد نیاز هنگام مراجعه به پیشخوان دولت

  • گواهی انحصار وراثت
  • برگه مالیات بر ارث
  • گواهی فوت متوفی
  • مدارک شناسایی

در پیشخوان، بعد از طی مراحل زیر کار انتقال سهام متوفی به وراث خاتمه می یابد:

  • مراجعه کلیه وراث یا نماینده وراث به همراه مدارک مذکور به دفاتر پیشخوان دولت منتخب در سطح ایران
  • بررسی مدارک و احراز هویت شخص مراجعه کننده توسط دفاتر پیشخوان
  • تحویل گرفتن مدارک از نماینده و ارسال به سمات
  • محاسبه تعداد سهام تعلق گرفته به هر یک از ورثه طبق برگه حصر وراثت
  • انتقال سهام برای هر یک از وراث
  • صدور گواهی نقل و انتقال برای هر یک از وراث
  • ارسال پیامک صدور گواهینامه‌ به نماینده وراث
  • صدور و چاپ گواهینامه نقل و انتقال سهام برای هر یک از ورثه به صورت مجزا با نام خودشان
  • مراجعه هر یک از ورثه به دفاتر پیشخوان و یا امور ارتباط با مشتریان سپرده گذاری مرکزی همراه با مدرک شناسایی معتبر جهت دریافت گواهینامه نقل و انتقال سهام

چگونگی فروش سهام متوفی

پس از آن که انتقال سهام متوفی به وراث انجام شد، وارثین برای فروش سهام خود باید مراحل زیر را طی کنند:

  • ثبت نام در سامانه سجام
  • احراز هویت
  • دریافت کد بورسی
  • مراجعه به یکی از کارگزاری های بورس با در دست داشتن شناسنامه و کارت ملی و برگ سهم